Sephardisch archief

SephardischDit is een gedeelte van ons archief over Sephardische muziek, het geeft de lezer een globaal beeld van de stijl. In ons archief komen de volgende hoofdstukken aan bod:

Inleiding
Ontstaan
Invloeden
Stijlkenmerken (vormen, instrumenten)
Meer over Sephardische muziek (voorbeelden van musici, dvd’s, boeken)

Notitie: in dit archief is een korte samenvatting van verschillende muziekstijlen te vinden, voor meer informatie zijn onderstaande links te raadplegen. Omdat er nog niet veel onderzoek is gedaan, is mogelijk niet alle informatie gedekt. Voor vragen of suggesties kun je ten alle tijden contact opnemen pasticheaquasounds@hotmail.com.

Geraadpleegde bronnen:

Milner, C. en Storm P.: Sefardische liederen en balladen

Inleiding

Wat Sephardische muziek bijzonder maakt, is de samenkomst van zo veel verschillende muzikale tradities in een genre. De muziek is ontstaan in Spanje, waar de Joodse bevolking al eeuwen geleden hun toevlucht zocht.

Toen de Arabieren in de 8e eeuw Spanje binnenvielen, ontstond er een mengcultuur tussen de Spaanse, Arabische en de Joodse cultuur. Er brak een periode van culturele bloei aan voor de Joodse bevolking. In de middeleeuwse Sephardische gemeenschappen in Spanje en Portugal liggen de wortels van de Sephardische muziek.

De taal waarin de Sephardische liederen worden gezongen is het Ladino, een mengeling tussen oud-Castillaans en Heebreeuws.

Ontstaan

De Spaanse Joden werden de Sefardiem genoemd, vandaar dat de Joods-Spaanse cultuur ook wel de Sephardische cultuur wordt genoemd. Zoals de cultuur aan invloeden van verschillende andere culturen werd blootgesteld, werd ook de muziek beïnvloed door verschillende muziektradities.

De belangrijkste invloeden van de Sephardische Romanza zijn: Oosterse heldendichten, de Franse erfenis, het Iberisch erfgoed, de eigen Heeuwbreeuwse bronnen en sterke Islamitische invloeden.

-De Franse erfenis:
Als je de romanza als literaire vorm bekijkt kan je haar zien als nabloei van de middeleeuwse roman. Ze borduurt dan voort op het ‘’Chanson de Toile’’, een verkorte versie van het ‘’Chanson de Geste’’, een eposvertelling, die niet alleen verteld, maar ook gezongen werd. De naam ‘’Chanson de Toile’’ is ontstaan omdat vrouwen de liederen zongen tijdens het borduren van hun linnen kleden.

Het Iberisch erfgoed:
Nadat de Joden in 1492 werden verbannen uit Spanje, namen zij daarvandaan de cantigas (oude liederen), canciones (algemeen liederen) en villancicos (kerstliederen) mee.

De eigen Hebreeuwse bronnen:
Muziek uit de synagoge, bijbelgezangen en melodieën van hymnen en gebeden.

Sterk Islamitische invloeden:
Deze zijn duidelijk terug te horen in het verloop van de melodieën en het gebruik van micro-intonatie.

 

Na de verbanning uit Spanje zijn veel oorspronkelijke melodieën verloren gegaan. In Sephardische gemeenschappen waren veel dezelfde teksten bekend. Zo werden voor de teksten waarvan de oorspronkelijke melodie verloren was gegaan melodieën en ritmes uit de muziektraditie van verschillend landen gebruikt. Daarom zijn er vaak verschillende versies van hetzelfde lied: de tekst is dan vaak hetzelfde (of het verhaal komt overeen), maar het lied heeft een andere melodie.

Stijlkenmerken

Vormen
De belangrijkste vormen binnen de Sephardische muziek zijn: geboorte en wiegeliederen, klaagliederen, liefdesliederen en bruiloftsliederen. De wiegeliederen hebben een rustige melodie, maar lang niet altijd een zoete tekst: vaak gebruikte de moeders de liederen om hun leed te bezingen.

Instrumentatie
Het belangrijkste instrument in de Sephardische muziek is de stem. Vrouwen zongen veel, tijdens het werk in huis, om hun kinderen in slaap te zingen. Ook was de muziek belangrijk bij culturele ceremonies, met name de bruiloften. Dan gebruikten vrouwen vaak een tamboerijn of andere percussieinstrumenten om de zang te begeleiden. Mannen speelden ook lokale percussieinstrumenten en vaak wel een melodieinstrument

Bij hedendaagse populaire artiesten is het instrumentenaanbod niet per se gebonden aan de traditionele instrumenten. Ook de scheiding in taakverdeling tussen mannen en vrouwen is in de muziekindustrie niet meer actueel. Waar in de vroege 20e eeuw voornamelijk mannelijke artiesten waren, kwam later een nieuwe stroom muzikanten (waarvan veel niet oorspronkelijk Sephardisch), die hun eigen interpretatie aan de liederen gaven. Zo mengen Yasmin Levy en Edely mengen de Sephardische muziek met elementen uit Andalusische flamenco.

Dirigent Kostis Papazoglou richtte het Jewish Tessaloniki choir (1995) op om de Sephardische traditie in stand te houden en te doen herleven.

Hija Mia-Amina Alaoui
Mijn dochter, werp jezelf niet in de zee!
Want de zee is genadeloos, kijk, hij voert je mee.

Laat hem me meevoeren, zeven voet diep,
Laat een zwarte vis me meevoeren,
om me te redden van de liefde.

La Roza Enflorese – een van de bekendste Sephardische liefdesliederen
De roos komt in bloei in de maand mei
Mijn ziel dooft, lijdend aan de liefde

 

Durme Durme-Sephardisch slaapliedje
Slaap, slaap, zonder zorgen…

Meer over Sephardische muziek

Boeken

Milner, C. en Storm, P.: Sefardische liederen en balladen
Bladmuziek van romanzas en informatie over de geschiedenis en verschillende liedvormen  binnen de Sephardische muziek

Links:

Folk literature of the Sephardic Jews: archief van authentieke veldwerkopnames

http://quest.grainger.uiuc.edu/FLSJ/FLSJ

‘Sephardic Song’ Artikel door Judith Cohen
https://web.archive.org/web/20080416142720/http://www.wzo.org.il:80/en/resources/view.asp?id=1596

Lezing door Judith Cohen over muziek in het leven van Portugese Joden

Interview met Judith Cohen over Sephardische muziek

Wikipedia: uitgebreide lijst muzikanten

https://en.wikipedia.org/wiki/Sephardic_music

http://www.sephardicmusic.org

http://www.nanimusic.com

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s