Lesbos Prologue

(Dutch below)

–           Back from Lesbos

 

10 August ’18

A journey of contrast, in which frustation, sadness and despondency could all of a sudden be replaced with intense joy, singing and dancing. Every moment happened with surrender, the communication was always pure. This is the impression the people in Kara Tepe, and especially in Moria, gave me. It was very special to see how everybody reacted enthusiastically when music was played. How, after a few lessons, we were not only greeted by the common ‘teacher!’ or ‘my friend!’, but also with our own songs. How students sang for each other and for us, songs from their own culture, which for them formed a bridge with their roots, the land where they came from. The safety other students felt to sing a song from their culture as well and in this way people listened to each other and dared to be vulnerable. The party we had every time we played something on which they could dance.

The work Connect By Music is doing is of great importance, because it brings positivity and connection. It was difficult to leave the Island. I would have loved to continue with the lessons, it felt stupid to stop a process in which you’re constructing together. Next to this, the realisation that it is so easy for me to get into an airplane, while the people in camp have great difficulties with even getting their papers, gave a strange feeling.

Now, looking back on this journey, the beginning seems quite a while ago, but I have the feeling it has only been a very short period out of The Netherlands. Next to the lessons in the camps, especially in the beginning of the journey, we have been playing Rembetiko and we have been talking about it. This musical style is not as easy to catch as I have hoped. But for me, some differences have appeared in the way I look at Rembetiko:

It is clear for me now that Rembetiko is a style which is strongly time-bound. The most evident purpose of playing the style is to pass history. There are traditional musical styles that are still developing, but with Rembetiko it seems that the new repertoire is a separate part rather than something which continues that what has already been there. The border is very narrow here, so I’ll try to explain how I look at this, using Fado as a comparing style. In Fado, Saudade is a key-element of the style. While composing new Fados, musicians with a traditional ensemble composed songs with the same key-element. Because Saudade is a feeling which seems to be in the blood of the Portuguese and other people are touched by the music, it is still relevant. Within the Rembetiko there is no eligible feeling to which we can refer as a key-element (which of course doesn’t mean there is no feeling or that somebody cannot be touched by it). One of the most important things that defines Rembetiko is the context of the development of this style, every person we spoke to about the style said so. The underground of the Greek harbour cities Athens, Thessaloniki and Pireaus around 1920, after Smyrna was burned during the conflict with Greece and Turkey. At first this was music which sang about the existence as a refugee. But songs where also telling about daily life in this time: hasj, heroine, police, prison, the bouzouki, the stories of thousand and one night and more universal themes, like love. Anna told us that because Lesbos has been an island of refugees for a far longer time, Rembetiko was also played there in the beginning period. Next to this she told that she didn’t find it strange to think that refugees might find recognition in this music, because of the origine of the style. If the people in Moria and Kara Tepe feel more connection with Rembetiko than other people from the countries where they came from is hard to say. During our journey I noticed that the music still has a role in the daily life at Lesbos, within the restaurants on the touristic boulevard in Mytillini, the beach at Molyvos and within smaller tavernas in villages, like Afalonas, where we went to ourselves. At the touristic places musicians played amplified, often a keyboard- and a bouzouki player, who sang at the same time. These musicians where clearly not playing because they were so passionate about the music, but because they needed the money. Two times, I heard a traditional ensemble playing in Afalonas. The musicians looked like real manges: they took their time in between the songs to eat and to smoke and the singer and violin player completed the picture by smoking while they were playing. Unfortunately, Emma, Frank and Fieke missed the musicians in Afalonas. When I spoke to Emma, Marijn, Frank and Fieke about how their look towards Rembetiko had changed during our stay at Lesbos, they told that this journey did not make a large difference in this. Emma said that it made a difference for her to have played the songs more often. For me this gave a new meaning to Rembetiko, because this had become the music that I link to moments in Moria and Kara Tepe.

Gwendolynn

 

–           Terug van Lesbos

10 augustus ’18

Wat een reis! Een reis van uitersten, waarbij frustratie, verdriet en moedeloosheid plots plaats kunnen maken voor intense vreugde, samenzang en dans. Alles gebeurd met evenveel overgave en het contact is altijd puur. Dat is hoe ik de mensen in Kara Tepe en vooral in Moria heb ervaren. Het was zo mooi om te zien hoe iedereen opleefde als er muziek werd gemaakt, hoe we naar een paar lessen niet alleen meer met het gebruikelijke ‘teacher!’ of ‘my friend!’ werden begroet, maar ook met onze eigen liedjes. Hoe leerlingen voor elkaar en voor ons hebben gezongen, liedjes uit hun eigen cultuur, die voor hen een verbinding vormde met hun roots, het land waar ze vandaan kwamen. De ruimte die de andere leerlingen voelden om ook een lied uit hun cultuur te zingen en zo mensen naar elkaar luisterden en zich kwetsbaar op durfden te stellen. Het feest wat altijd losbarstte als we opzwepend genoeg speelden om te dansen.

Het werk wat Connect By Music verzet in ontzettend belangrijk, omdat het positiviteit brengt en verbinding. Het was moeilijk om het eiland te verlaten. Ik had graag verder willen gaan met de lessen, het voelde heel gek om een proces waarin je iets aan het opbouwen bent te onderbreken. Ook het besef hoe makkelijk het voor mij is om in een vliegtuig te stappen naar Nederland, terwijl het voor ieder individu in het kamp een ingewikkelde procedure is om überhaupt het kamp uit te komen, geeft een scheef gevoel.

 

Nu ik terugblik op de reis, lijkt het begin een hele tijd geleden, terwijl ik het gevoel heb dat ik helemaal niet lang weg ben geweest. Naast de lessen in de kampen hebben we, vooral aan het begin van de reis, ons bezig gehouden met Rembetiko. Deze stijl laat zich minder makkelijk vangen dan ik had gehoopt. Voor mijzelf zijn er een paar verschillen in hoe ik de stijl zie die voortkomen uit gesprekken tijdens de reis:

Het is voor mij duidelijk dat Rembetiko een sterk tijdgebonden stijl is. Het spelen van deze stijl heeft vooral nut om de geschiedenis door te geven. Er zijn traditionele muziekstijlen die zich nog ontwikkelen, maar met Rembetiko lijkt het nieuwe repertoire meer op een aparte tak dan een voortzetting van hetgeen er al was. Deze grens is heel nauw, maar ik zal proberen uit te leggen hoe ik het ben gaan zien. Als vergelijkende stijl gebruik ik nu de Fado. In de Fado is Saudade een sleutelelement van de stijl. In het componeren van nieuwe Fado’s hebben muzikanten in vergelijkbare bezetting met hetzelfde sleutelelement nieuwe muziek gemaakt. Omdat Saudade een gevoel is wat bij de Portugezen in het bloed lijkt te zitten en andere mensen hierdoor geraakt worden, blijft dit relevant. Bij Rembetiko is er geen benoembaar gevoel wat de boventoon voert (wat natuurlijk niet betekent dat er geen emoties bij horen of dat je er niet door geraakt kan worden). Een van de belangrijkste dingen die de Rembetiko definieert is de context van het ontstaan van de stijl, dit kwam in alle gesprekken die we hebben gevoerd naar boven. De underground van de Griekse havensteden Athene, Thessaloniki en Pirreaus in de jaren 1920, na de brand in Smyrna tijdens het conflict tussen Griekenland en Turkije. Aanvankelijk was het muziek die het vluchtelingenbestaan bezong. Maar liederen gingen ook veel over het dagelijks leven in deze tijd: hasj, heroine, politie, gevangenis, de bouzouki, de verhalen van duizend en een nacht en meer universele thema’s, zoals de liefde. Anna vertelde ons dat omdat Lesbos al veel langer een eiland is van vluchtelingen dat de Rembetiko al in de ontstaansperiode op het eiland werd gespeeld. Ook vond zij het niet ondenkbaar dat vluchtelingen van nu zich zouden kunnen herkennen in Rembetiko omdat de oorsprong van de stijl bij vluchtelingen ligt. Of de mensen in Moria en Kara Tepe zich meer verbonden voelen met deze muziek dan groepen mensen uit de landen waar zij vandaan kwamen is lastig te zeggen. Tijdens onze reis merkte ik dat de muziek nog wel een rol heeft in het dagelijks leven op Lesbos, bij de restaurantjes aan de toeristische boulevard in Mytillini, het strand in Molyvos en in de kleinere tavernas in dorpjes, zoals Afalonas, waar wij zelf zijn geweest. Op de toeristische plekken speelden muzikanten met versterking, vaak een keyboard- en een bouzoukispeler, die tegelijkertijd zingen. Deze muzikanten spelen duidelijk niet uit passie, maar omdat ze het geld nodig hebben. In Afalonas heb ik twee keer een traditionele bezetting mee kunnen maken, met muzikanten die erbij zaten als echte manges: ze namen rustig hun tijd tussen de nummers door om te eten en te roken en om het beeld compleet te maken rookten de zanger en de violist ook tijdens hun spel. Helaas hebben Emma, Frank en Fieke deze taverna gemist. Toen ik Emma, Marijn, Frank en Fieke sprak over hoe ze tijdens de reis tegen Rembetiko aan zijn gaan kijken vertelden dat ze niet het gevoel hadden dat hun blik ten opzichte van de stijl door deze reis heel erg is veranderd. Emma gaf aan dat het voor haar wel verschil maakte dat we het vaker hebben gespeeld. Dit zorgt dat er voor mij voor dat het een nieuwe betekenis krijgt, omdat het de muziek wordt die ik koppel aan momenten in Moria en Kara Tepe.

Gwendolynn

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s